کد تخفیف 100 هزار تومانی برای خریدهای بالای 800 هزار تومان: ring10

سنگ توپاز چیست؟ + ویژگی‌ها و خواص سنگ توپاز

آرش شمسیآرش شمسی
318 بازدید
سنگ توپاز چیست

توپاز از زیباترین و محبوب‌ترین انواع جواهر است که با تراش نوعی کانی سیلیکاتی به همین نام به‌دست می‌آید. توپاز سنگی شفاف و درخشنده است و گذشته از این اغلب زمردگونه‌ تراش داده می‌شود تا درخشش مضاعفی داشته‌‌ باشد. این عوامل در کنار رنگ‌های چشم‌نواز سنگ، به آن جلوه‌ای لوکس و باشکوه می‌دهند و باعث استقبال زیاد دوست‌داران جواهرات از سنگ توپاز می‌شوند. از توپاز برای ساخت انواع زیورآلات همچون انگشتر نقره توپاز یا انگشتر طلا توپاز و همچنین انواع مدال و گوشواره استفاده می‌شود و گذشته از این، بسیاری آن را تنها برای بهره‌گرفتن از خواص درمانی‌اش تهیه می‌کنند. در این نوشتار به معرفی سنگ توپاز می‌پردازم. همچنین به خواص سنگ توپاز و روش‌های صحیح نگهداری از این سنگ قیمتی اشاره خواهم داشت.

تاریخچه‌ی سنگ توپاز و علت نامگذاری آن

تاریخ دقیق کشف سنگ توپاز و استفاده از آن برای ساخت اشیای زینتی و زیورآلات مشخص نیست. آن‌چه در این ارتباط می‌دانیم این است که در مصر و روم باستان توپاز را می‌شناخته‌اند و از آن استفاده می‌کرده‌اند. البته باید توجه داشت که در گذشته و پیش از دسته‌بندی دقیق امروزی جواهرات، از واژه‌ی توپاز برای نامیدن هر سنگ زردرنگی استفاده می‌شده و درنتیجه معلوم نیست که توپاز مورد نظر گذشتگان، دقیقاً همان سنگی بوده که ما درحال‌حاضر به‌نام توپاز می‌شناسیم.

بسیاری بر این باور اند که نام توپاز از واژه‌ی یونانی توپازیوس یا توپازیون – که در گذشته نام جزیره‌ای در دریای سرخ بوده – برگرفته شده است. این جزیره اکنون اغلب به‌نام جزیره‌ی زبرجد شناخته می‌شود و بعضی آن را به جزیره‌ی سنت جان هم می‌شناسند. گذشتگان در این جزیره سنگی پیدا کرده بودند که زردرنگ بوده و امروزه به نام زبرجد شناخته می‌شود. از همین روی نام توپاز را برای آن سنگ، و به‌طورکلی هر جواهر زردرنگ دیگری، انتخاب کرده بودند. بعضی دیگر وجه تسمیه‌ی این سنگ را شباهت ظاهری‌اش با آتش می‌دانند که به‌زبان سانسکریت تاپاس خوانده می‌شود.

ویژگی‌های سنگ توپاز

1- ویژگی‌های فیزیکی سنگ توپاز

توپاز در طبیعت به‌رنگ‌های زرد، قهوه‌ای، طلایی، نارنجی، صورتی، آبی کمرنگ، خاکستری و بی‌رنگ پیدا می‌شود. اکثر قریب‌به‌اتفاق توپازهای طبیعی بی‌رنگ هستند یا رنگ بسیار ضعیف آبی یا خاکستری دارند. توپاز صورتی‌رنگ طبیعی‌‌ به‌ندرت دیده شده است و توپاز‌های زرد، طلایی و نارنجی هم اگرچه نسبت به توپاز صورتی بیشتر یافت شده‌اند، همچنان کم‌یاب به‌شمار می‌آیند. توپاز جزو سنگ‌های شفاف تا نیمه‌شفاف دسته‌بندی شده است و وزن مخصوص‌اش بین‌ 3.4 تا 3.6 است.

2- ویژگی‌های کانی‌شناسی سنگ توپاز

  • سختی: 8
  • جلا: شیشه‌ای
  • رنگ خاکه: سفید
  • سطح شکستگی: صدفی
  • رخ: کامل
  • رده‌بندی: نزوسیلیکات‌ها

سنگ توپاز چیست

3- ویژگی‌های شیمیایی سنگ توپاز

آنالیز:

AL: 29.61%

SI: 15.41 %

H: 0.5 %

O: 43.02 %

F: 11.47 %

جرم مولکولی: 182.25 گرم

4- ویژگی‌های معدن‌شناسی سنگ توپاز

  • شکل سنگ معدن: عموماً بلورهای منشوری یوهدرال منتهی به پیرامید
  • کانی‌های هم‌یافت: پگماتیت‌ها، میکای لیتیوم‌دار، کوارتز، تورمالین، میکروکلاین، بریل، مسکویت، آپاتیت، فلوئوریت، زینوالدیت، کروندوم، هماتیت، روتایل، کرندوم، ولفرامیت و گاسیتریت
  • کانی‌های قابل‌اشتباه: کوارتز و بریل
  • مناطق اکتشاف گوهر: در سنگ‌های آذرین اسیدی، کانی مشخص پگماتیت‌ها به‌ویژه در انواع قلع‌دار،
  • تولیدکنندگان عمده: روسیه (سیبری و اورال)، آلمان (ساکسونی)، برزیل، ژاپن (مینوی و اومی)، مکزیک (سن لوئیس)، سریلانکا، آمریکا، پاکستان، میانمار، آفریقا، استرالیا (تاسمانی) و ایران (جزیره‌ی هرمز)

انواع سنگ توپاز بر اساس رنگ

انواع سنگ توپاز براساس رنگ‌هایی دارند به نام‌های مختلفی شناخته می‌شوند. قبل از این‌که به معرفی انواع سنگ توپاز بپردازیم، بهتر است اشاره‌ای به چگونگی بهسازی این سنگ داشته باشیم، چرا که توپازهای موجود در بازار جواهرات، عمدتاً از طریق بهسازی است که به رنگ‌های مختلف درمی‌آیند.

الف| تغییر و بهسازی سنگ توپاز

همان‌طور که گفتیم توپاز طبیعی عمدتاً بی‌رنگ است یا درصورت داشتن رنگ، به‌رنگ آبی بسیار ضعیف یا خاکستری دیده می‌شود. برای زیبا و رنگی‌شدن توپازهای بی‌رنگ و استفاده از آن‌ها در ساخت زیورآلات، انواع روش‌های بهسازی توپاز به‌کار گرفته می‌شوند. درحال‌حاضر سه روش اصلی برای بهسازی توپاز وجود دارد که هر یک باعث ایجاد رنگ‌هایی خاص در توپاز می‌شود و جلوه‌ی متفاوتی به سنگ می‌دهد. این روش‌ها عبارت اند از حرارت‌دهی، پرتودهی و کوتینگ.

در روش پرتودهی از انواع پرتوها با توجه به مشخصات سنگ، برای تغییر ساختارش استفاده می‌شود. هدف از کمک‌گرفتن از پرتوها این است که در نهایت، نور با طول موج متفاوتی از سنگ خارج شود و چشم انسان آن را مثلاً به رنگ آبی ببیند.

نکته‌ی مهم در روش پرتودهی نوع اشعه‌ای است که برای تغییررنگ سنگ به‌کار گرفته می‌شود، چرا که درصورت استفاده از بعضی اشعه‌ها لازم است سنگ مدتی دور از دسترس نگه داشته تا فاقد پرتوهای مضر شود. جالب است که در بعضی کشورها مثل آمریکا، قوانین سخت‌گیرانه‌ای برای امتحان و بررسی سلامت سنگ‌های بهسازی شده با راکتور هسته‌ای وجود دارند.

برای به‌دست‌آوردن توپازهای آبی‌رنگ، که اکنون جزو پرطرفدارترین انواع توپاز اند، ابتدا توپاز بی‌رنگ را با روش پرتودهی به‌رنگ قهوه‌ای درمی‌آورند. رنگ قهوه‌ای توپاز ماندگاری بسیار کمی دارد و با کمی حرارت و حتی تابش نور خورشید تغییر رنگ می‌دهد و در ادامه سنگ به رنگ آبی درمی‌آید. بسته به این که از کدام پرتو برای تغییر ساختار اتم‌های سنگ استفاده شود و این‌که کدام قسمت از اتم‌ها تغییر داده شود، سنگ رنگ‌های مختلفی پیدا می‌کند.

با روش حرارت‌دهی می‌توان توپازهای قهوه‌ای را به‌رنگ صورتی درآورد. معمولاً توپازهای قهوه‌ای را در دمای 400 تا 600 درجه و به‌مدت 1 تا 8 ساعت حرارت می‌دهند و البته از الگوی حرارت‌دهی ویژه‌ای برای به‌دست‌آوردن بهترین نتیجه استفاده می‌کنند. از آن‌جا که این روش رنگ‌دهی به توپازهای بی‌رنگ شباهت زیادی با فرایند طبیعی رنگ‌پذیری این سنگ دارد، ظاهری طبیعی دارد و رنگ‌اش را به‌مرورزمان از دست نمی‌دهد. نتیجه‌ی روش حرارت‌دهی هم به‌مانندِ روش پرتودهی، توپازهایی با ظاهر طبیعی و رنگ ماندگار است.

در روش کوتینگ از مایع مخصوص کوتینگ برای رنگ‌دهی به توپاز استفاده می‌شود. مزیت این روش این است که می‌توان سنگ را به هر رنگی درآورد، اما عیب بزرگ آن این است که در روش کوتینگ تمامی قسمت‌های سنگ رنگ نمی‌پذیرند، بلکه تنها لایه‌ی رویی سنگ رنگی می‌شود. افزون بر این، توپازی که به روش کوتینگ رنگ گرفته، به‌اندازه‌ی توپازی که به روش حرارت‌دهی یا پرتودهی رنگی شده، طبیعی به‌نظر نمی‌رسد و همچنین ممکن است رنگ خود را بر اثر بعضی عوامل خارجی و در بلندمدت از دست بدهد.

ب| انواع سنگ توپاز

انواع سنگ توپاز
انواع سنگ توپاز

همان‌طور که دیدیم گذشته از توپازهای کامیاب رنگی که در طبیعت شکل گرفته‌اند، می‌توان توپازهای بی‌رنگ را به روش‌های مختلف رنگی کرد و گفتیم که برای هر کدام از این رنگ‌ها نامی انتخاب شده است که در ادامه به معرفیِ آن‌ها می‌پردازم:

1- توپاز لندن

انگشتر نقره بلوتوپاز لندن کد 158
نمونه‌ی انگشتر توپاز لندن

توپاز لندن درواقع همان توپاز بی‌رنگ است که با بهسازی به رنگ آبی غلیظ درآمده است. تفاوت ظاهری اصلی توپاز لندن با سایر توپازهای آبی‌رنگ، غلیظ یا اصطلاحاً سیربودن رنگ‌اش است. برای به‌دست‌آوردن این رنگ عموماً از روش حرارت‌دهی یا پرتودهی استفاده می‌شود.

برای به‌دست‌آوردن رنگ آبی غلیظ توپاز لندن به‌روش پرتودهی، در راکتور هسته‌ای به نورون‌ها پرتو تابیده می‌شود‌. این روش رنگ‌دهی به توپاز بی‌رنگ، تخصصی، پیچیده و هزینه‌بر است و همین خود باعث بیشتربودن قیمت توپاز لندن نسبت به سایر توپازهای آبی‌رنگ بهسازی‌شده است.

نکته‌ی مهم در ارتباط با بهسازی توپاز لندن، وجود پرتوهای رادیواکتیو مضر در سنگ تا چند ماه و حتی چند سال بعد از بهسازی است و این سنگ تا حصول اطمینان از امن‌بودن بعد از بهسازی، نباید وارد بازار شود. درنتیجه بهتر است هنگام خرید انواع زیورآلات‌ ساخته‌شده با توپاز لندن، حتماً به فروشندگان معتبر مراجعه شود.

البته می‌توان توپاز بی‌رنگ را به‌روش حرارت‌دهی و با تغییرات شیمیایی هم به‌رنگ آبی غلیظ درآورد. رنگ آبی سنگ توپاز در این روش ماندگار است، ظاهری طبیعی دارد و فاقد مضرات احتمالی پرتوهاست.

2- توپاز سوئیس

انگشتر نقره بلو توپاز سوئیس کد 182
نمونه‌ی انگشتر بلوتوپاز سوئیس

توپاز سوئیس، درست مثل سایر توپازهای آبی، از طریق بهسازی توپاز بی‌رنگ به‌دست آمده است. این نوع توپاز روشن‌تر از توپاز لندن است، اما نسبت به توپاز آبی آسمانی رنگ تیره‌تری دارد. توپاز سوئیس با تابش پرتوی گاما به توپاز بی‌رنگ یا با روش حرارت‌دهی آبی‌رنگ می‌شود. در فرایند بهسازی توپاز سوئیس با پرتودهی، الکترون‌های سنگ تحت‌تأثیر قرار می‌گیرند و تغییر ساختار می‌دهند و این باعث می‌شود نور هنگام گذاشت از آن طول موج متفاوتی نسبت به قبل پیدا کند و درنتیجه سنگ آبی دیده شود. درنتیجه در این روش بهسازی، برعکس بهسازی توپاز لندن، نورون‌ها تحت‌تأثیر قرار نمی‌گیرند و البته سنگ برای استفاده در جواهرسازی نیازی به گذشت زمان برای غیرفعال‌شدن پرتوهای مضر هم ندارد.

3- توپاز آبی آسمانی

توپاز آبی آسمانی بین تمامی توپازهای آبی‌رنگ، روشن‌تر است و مثل آن‌ها بر اثر بهسازی توپاز بی‌رنگ، رنگ گرفته است. توپاز آبی آسمانی با استفاده از پرتو گاما یا بتا و تغییر ساختار الکترون‌ها یا با حرارت‌دهی به‌رنگ آبی روشن درمی‌آید.

4- توپاز میستیک

توپاز مسیتیک نه یک رنگ که رنگ‌های بسیار متنوعی دارد و این مهم‌ترین ویژگی این نوع توپاز است. توپاز مسیتیک از طریق بهسازی توپاز بی‌رنگ به‌روش کوتینگ به این شکل درمی‌آید.

5- توپاز امپریال

توپازهایی که دارای رنگ اشباع نارنجی مایل به قرمز یا زرد متمایل به نارنجی هستند به‌نام توپاز امپریال شناخته می‌شوند. توپاز امپریال بهسازی نشده است و چون بهسازی نشده و به‌همین‌شکل در طبیعت یافت شده، گران‌قیمت و ارزشمند است.

توپاز امپریال گاهی به توپازهایی که رنگ قرمز یا حتی صورتی دارند هم گفته می‌شود. توپاز امپریال یا سلطنتی گران‌قیمت‌ترین نوع توپاز و بسیار نادر است. قیمت بسیار زیاد توپاز امپریال باعث شده از این سنگ بیشتر در ساخت زیورآلات سلطنتی استفاده شود و علت نامگذاری آن هم به‌کارگرفتن‌اش در ساخت زیورآلات سلطنتی در روسیه بوده است. درحال‌حاضر معدن توپاز امپریال نه در روسیه، بلکه در برزیل قرار دارد و ذخیره‌ی آن رو به پایان است.

6- توپاز شری

توپازی که رنگی بین زرد و قهوه‌ای داشته باشد، به‌نام توپاز شری شناخته می‌شود. این نوع توپاز بهسازی‌شده‌ نیست و درنتیجه قیمتی بسیار بیشتر از توپازهای بهسازی‌شده دارد.

7- توپاز سفید

توپاز سفید نسبت به سایر انواع بهسازی‌نشده‌ی توپاز فراوانی بیشتری در طبیعت دارد و به‌تبع ارزان‌قیمت‌تر است. درخشش و جلوه‌ی زیبای این نوع توپاز و شباهت بسیارش با الماس باعث شده‌اند بسیاری از این نوع توپاز به‌عنوان بدل الماس استفاده کنند. هر چه توپاز سفید شفاف‌تر باشد و خطوط و نقاط کمتری که نشان‌دهنده‌ی ناخالص اند در آن دیده شوند، ارزش بیشتری دارد. عموماً توپازهای سفید را مشابه الماس و تا جای امکان در قطعات نسبتاً کوچک تراش می‌دهند تا شباهت بیشتری به الماس داشته باشد.

8- توپاز سبز

با استفاده از روش حرارت‌دهی می‌توان توپازهایی به‌رنگ سبز هم به‌دست آورد که مشابه سایر توپازهای بهسازی‌شده با این روش رنگی ثابت و ظاهری طبیعی دارند.

سنگ‌های مشابه سنگ توپاز

شباهت ظاهری بعضی از سنگ‌ها باعث شده‌است بعضی از فروشندگان جواهرات آن‌ها را به‌جای توپاز معرفی کنند و بفروشند. به‌عنوان مثال بعضی از فروشندگان، کوارتز اسموکی یا دودی را با نام‌هایی مثل توپاز دودی یا توپاز برزیلی به‌فروش می‌رسانند. در حقیقت کوارتز دودی از نظر ظاهری به توپاز قهوه‌ای شبیه است، اما به‌طورکلی ساختاری متفاوت از توپاز دارد و قطعاً فروش‌اش بدون اطلاع مشتری به‌جای توپاز غیرقانونی است. سنگ دیگری که ممکن است از نظر ظاهری با توپاز اشتباه گرفته شود سیترین است.

سنگ آکوامارین هم شباهت زیادی به توپاز آبی دارد، اما نکته این‌جاست که به‌طور کلی آکوامارین از توپاز گران‌تر است و می‌توان نتیجه گرفت معمولاً فروشندگان متقلب آن را به‌جای توپاز نمی‌فروشند.

نحوه‌ی نگهداری صحیح از سنگ توپاز

توپاز به‌طورکلی سختی بالایی دارد و این یعنی دربرابر ضربه مقاوم است و به‌راحتی نمی‌شکند. اما توپاز تراش‌خورده‌ای که در ساخت زیورآلات استفاده شده، ممکن است بر اثر ضربات شدید آسیب ببیند و حتی بشکند. بنابراین بهتر است انواع زیورآلات ساخته‌شده با نگین توپاز، به‌ویژه انگشتر نقره توپاز یا انگشتر طلا توپاز، هنگام انجام کارهای سنگین کنار گذاشته شوند.

همچنین برخورد مواد شیمیایی از جمله انواع شوینده‌های قوی و مواد آرایشی ممکن است به توپاز آسیب بزند. بنابراین برای نگهداری هرچه بهتر از آن باید مراقب برخورد مواد شیمیایی با سنگ هم بود. استفاده از بخار یا شوینده‌های قوی برای تمیزکردن توپاز توصیه نمی‌شود و بهتر است برای تمیزکردن توپاز از جریان آب و یک برس نرم استفاده شود و هنگام قراردادن‌اش در جعبه‌ی جواهرات، آن را جدا از دیگر زیورآلات گذاشت.

خواص سنگ توپاز

خواص سنگ توپاز

سنگ توپاز خواص متعددی دارد، هم گذشتگان بر این باور بوده‌اند و هم امروزه در سنگ‌درمانی از آن در درمان مشکلات مختلف استفاده می‌شود. رومیان باستان عقیده داشته‌اند که توپاز می‌تواند حین سفر خطرها را دور نگاه دارد. در سده‌های میانه این سنگ را همراه می‌داشته‌اند تا دمای بدن را افزایش دهد و با سرما مقابله کند. بعضی برای دورماندن از چشم‌زخم سنگ توپاز را به بازوی چپ‌شان می‌بسته‌اند. درحال‌حاضر هم خواص پرشماری برای سنگ توپاز برمی‌شمارند که بیشتر در ارتباط با چاکرادرمانی اند.

توپاز آبی با چاکرای پنجم یا ویشودهی ارتباط دارد. چاکرای پنجم که به‌نام چاکرای گلو هم شناخته می‌شود، در همین قسمت بدن قرار دارد و تنظیم فعالیت این چاکرا می‌تواند مشکلات مربوط به گلو را برطرف کند. تقویت نیروی بیان و رفع مشکلات تیروئید از مهم‌ترین اثرات تنظیم انرژی این چاکرا هستند.

با بهره‌گرفتن از انرژی توپاز آبی برای تنظیم این چاکرا می‌توان ارتباط بهتری با دیگران برقرار کرد، اعتمادبه‌نفس بیشتری داشت، قدرت بیشتری در برنامه‌ریزی امور پیدا کرد و خلاق‌تر بود.

توپاز زردرنگ با چاکرای سوم یا مانی‌پورا در ارتباط است و این چاکرا خود به دستگاه گوارش و کبد مرتبط است. با تنظیم انرژی این چاکرا به‌کمک توپاز زردرنگ می‌توان اراده‌ی قوی‌تر، هوش بیشتر، ذهنی بازتر و دید بهتری داشت. توپاز زرد همچنین می‌تواند با تنظیم فعالیت چاکرای سوم به رفع مشکلات دستگاه گوارش، دیابت، مشکلات کبدی و بیماری‌های کلیوی کمک کند.

توپاز سبزرنگ به چاکرای چهارم یا آناهاتا مرتبط است که در نزدیکی قلب قرار گرفته و مرکز عواطف و احساسات و به‌ویژه عشق است. با تنظیم انرژی این چاکرا به‌کمک توپاز سبز می‌توان ارتباط بهتری با عواطف و احساسات شخصی برقرار کرد و دوستی و عشق بیشتری نسبت به خود و دیگران داشت. کمک به درمان مشکلات و بیماری‌های قلبی و عروقی، بیماری‌های دستگاه تنفس و گرفتگی عضلات از دیگر خاصیت‌های سنگ توپاز سبز برای این چاکرا هستند.

سنگ توپاز سفید می‌تواند به دریافت انرژی از چاکرای هفتم یا ساهاسرارا کمک کند. این چاکرا که بالاترین چاکرای اصلی در بدن است و بالای سر قرار گرفته، نقش مهمی در جریان مناسب انرژی بین تمامی چاکراهای اصلی و فرعی دارد. دانش و شناخت بیشتر، ذهن قوی‌تر، تفکر عمیق‌تر و توانایی برقراری ارتباط بهتر با تمامی جهان هستی از مهم‌ترین نتایج تنظیم انرژی این چاکرا هستند. گذشته‌ازاین، افرادی که دچار میگرن و سایر انواع سردرد هستند و همچنین مبتلایان به بیماری‌های روانی به‌ویژه افسردگی می‌توانند با تنظیم انرژی چاکرای هفتم به‌کمک توپاز سفید، به درمان این مشکلات و بیماری‌ها کمک کنند.

خرید انگشتر توپاز

فروشگاه رینگ حدید، به‌عنوان یکی از فروشگاه‌های معتبر در زمینه‌ی عرضه‌ی انواع انگشتر، انگشترهایی با سنگ توپاز عرضه کرده‌است. اگر علاقه‌مند به سنگ توپاز هستید، می‌توانید روی لینک زیر کلیک کنید و سری به کاتالوگ انگشترهای توپاز در فروشگاه رینگ حدید بزنید:

کاتالوگ انگشترهای توپاز

دسته بندی بلاگ
اشتراک گذاری

نوشتارهای مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت